Usa ka adlaw sa akong paglatagaw ning syudad nga wa nako ma-ilhi, aduna koy namatikdang mga iro nga arno nga nag-riot sa tunga sa dalang walay ubang nag-labang, ako ra. Kalingaw ra ba jud tan-awon sa ilang pagbinigyanay. ‘Tsoy, unsa’y hinungdan aning gubota?’ nangutana ko sa isa pa ka iro nga nagsabay sa akong pagtan-aw sa mga arno. ‘Aw, nadakpan ni Browny si Lassie nga nag-jer jer kay Barbie kagahapon. Palag kaau mga tribu ASPO bai.’
Sa tunga sa kagubot sa mga baba nga nagkinagtanay sa dalan, sa dihang ni-abot si manong nga taga-dog pound. ‘Gashong! Dagan pareng!’, ang tingog nga wa nako nadunggan kay akong mata napuno sa kahadlok sa kadena ni manong.
Kasamok ba aning higot. Ganiha pa naglingaw ug tu-ok sa akong nag-pula pulang li-og. ‘P*ta! Scooby! Pandak! Tol, asa na man mo?’, ang akong walay pulos nga pag-singgit, kay dili makalusot akong tingog sa baga nga ding ding sa salakyan nga nagdagan. Ang akong kalagot misurok padulong sa tumoy sa akong mga dunggan sa pagkabalo nga si Browny kauban sad nako didto. Ug sa kamalas na lang jud sa akong kalag, sabay pa jud niya iyang mga batos nga mga dagko’g lawas inig mubarog pareha sa ilang leader.
Nipahiyum si Browny sa ako sa iyang pagsulti, ‘Tsoy, barkada man daw mong Lassie daw?’ Apan kalit nako namatikdan ang tudlo sa akong inahan, “Dong, ayaw jud pamakak kay ma-impyerno ka.” Ug nisulti ko kang Browny sa akong kahadlok sa mga pangil niyang nag-siwil sa kangit-ngit sa gabii. ‘Ay, kuys, dili gud.’
Abi nakog kalusot nako sa iyang kalagot sa akong bati nga dagway. ‘Uy, tsoy, nagsabay baya mu tong gi-jer niya si Barbie, kita ta ka sa kiliran sa dalan’, ingon ang dakong baba sa yawa nga akong kaatbang. Sa tinuuray nga storya ako miingon kaniya, ‘Kuys, nilabay ra ko ato.’
‘Ay, ay, sa imong kabayot, palusot ra ka.’
‘Kuys bitaw kuys, wa jud koy labot atong affair nila.’
‘Bakak! Dagway nimo, wa koy makit-ang kamatuuran.’
Wa na nakatubag akong ba-bang nagkurog kay kalit ra ko niya gi-bigyan sa tiyan. Ug iyang mga batos nitabang ug kulata sa akong lawas nga ilang gikaliwa’g pa-ak pa-ak. Usa ka kilo nga karne na ilang nawagtang nako pero wa pa sila napul-an. Kagat diri. Kagat diri na sad. Kagat. Kagat. Kagat.
Ang akong lawas napuno na sa kapula sa akong dugo ug sa kabaho sa ilang mga laway. Kanus-a pa man ni mahuman akong paglisod? Kapait na lang jud ani sa kinabuhi sa irong latagaw. Walay balay. Walay pagkaon. Tripan pa jud sa mga arno. Ma, wa man ko namakak pero ngano man ko na-impyerno??
Wala pud koy mama nga mag-tubag sa akong pangutana kay gipatay pud siya’g kulata ni Browny sauna human pila ka bulan ko niya gi-anak. Mama man gud ba, uyab man unta to sila ni Browny nya nisabay pa jud kay papa. Awa, naanak na lang ko. P*ta! Ngano gi-anak pa ko?
Agay! Agay! ‘Kuys, tama na kuys. Husto na! Husto na!’ ang kapila nako gisinggit sa mga nag-pista sa akong kaluoyng lawas. Ug at last, ni-abot si manong. Ambot unsa iyang gisulti pero naundang man sila.
Nya, gi-isa isa mi’g kuha sa sakyanan ug gidala sa lugar nga wa na sad nako ma-ilhi kung asa. Apan nakasulat sa entrance,
“Polomolok City Dog Pound:
Pagbantay sa Iro,
Iro, pagbantay pud.”
°ooOoo°
We can see here the struggle of Junar as a wandering teenager dog with nothing else in life but only himself. And also the hierarchy of the dogs in the neighborhood with Browny at the top because of the respect they owe to his strength and his many friends. In a way, a sense of political capitalism is owned by Browny and it serves him the privilege to scorn other dogs’ life. Junar could not do anything with the tormented fate he did not choose to have. The same would be the picture of the millions of Filipino under the poverty line. They did not choose to be poor but still they could not do anything to rise above the many capitalist that continues to intensify their struggle and push their status down in the pyramid of class struggle.
By the way, I made a flash fiction and used the bisaya language as medium with some kanto terms (e.g. arno, which is similar to the term ‘bugoy’ and equivocal to ‘buang’). Since the characters are stray dogs comparable to the ‘tambays’ and the OSY we see lingering around the streets of the city. Forgive me for the comparing the dogs to the situation of the people in the streets but I guess it’s the closest situation for the story.
For all the things that happened to our pitiful character in the story, he was innocent. He did not choose to be born, and it is true that when Browny saw him with Lassie f*cking Barbie, he was just a passer by, like how he was in the riot when the guy from the dog pound caught him. But he could not do anything anymore; they had arrived at the dog pound where he will spend more time mauled by Browny and his company and the ‘Repressive State Apparatus’, the dog pound.
If only, the spirit of communism rules the dogs in the neighborhood of Junar, he could have not struggled with his life. Browny could have used his strength to help other dogs. Everyone could have fair to everyone. Say for example, Browny could have listened to the defense of Junar that he was just a passer by because the little teenager dog had the right to speak and to be listened to.
Recent Comments